Viezerik
Het volgende verhaal heb ik al lange tijd liggen. Ik heb het nergens gepubliceerd, nooit voorgelezen. Maar vandaag, nu is het tijd.
De aanleiding voor het verhaal was een vraag van iemand, een luchtige, ludieke vraag: ‘Wat is de laatste foto die je op je telefoon hebt opgeslagen?’ Toen ik, ietwat overdonderd door de vraag, eerlijk antwoord gaf, was de reactie: ‘Dat had ik nou nooit achter jou gezocht.’ Het verhaal heet dan ook:
Viezerik
Al scrollend door de sociale media zie ik de foto. Ik schrik en vooral van mijzelf. De afbeelding raakt me en blijft me bezighouden. Een dag later moet ik terugscrollen en wat ik nooit doe, doe ik nu wel: ik download de foto.
Ik heb in mijn telefoon een foto van een naakte jonge vrouw. En ik voel me ongemakkelijk.
Wat denkt ú? Ben ik, een man van bijna tweeënzestig, die een foto van een naakte jonge vrouw, een meisje misschien nog, in zijn telefoon heeft opgeslagen, ben ik een pervers persoon, een viezerik? (Dat had ik nou nooit achter jou gezocht.)
Ik ga u die foto niet laten zien. Technisch gezien kan het; we hebben een laptop, een beamer en een groot scherm. Ik doe het niet. Ik doe een beroep op uw voorstellingsvermogen en verbeeldingskracht.
De jonge vrouw op de foto ligt op haar buik op een handdoek op het strand en steunt op haar ellebogen. In haar beide handen heeft ze een smartphone. Ze zal begin twintig zijn. De fotograaf moet vlak naast haar zitten, er is niet overdreven ingezoomd. De foto is gemaakt van iets linksvóór, met een telefoon en het is een staande foto in plaats van een liggende. We zien haar hoofd en haar handen, maar slechts één been. Boven in de foto veel blauwe lucht met witte wolken en onder in de foto veel handdoek en zand. Rechts op de achtergrond zijn er ver weg op het strand badgasten in zwemkleding te zien, maar dicht om haar heen ligt er niemand. Langs de waterlijn bij de badgasten staan kleurige parasols en in de branding schuimen de koppen van de golven.
Het meisje heeft haar blonde halflange haar achter haar linkeroor geschoven en iets opgestoken op haar achterhoofd met een haarklem. Er zitten twee zilverkleurige ringetjes in haar linkeroorlel. De kleur van haar ogen is niet vast te stellen, want ze kijkt naar beneden naar haar telefoon, waardoor het lijkt of ze haar ogen gesloten heeft. Make-up draagt ze niet, de huid in haar gezicht is gaaf en egaal, al zie ik wat sproetachtige vlekjes. Verder geen opvallende neus of mond, het is een fijn getekend gezicht en haar onderlip is voller dan haar bovenlip. Behalve die twee ringetjes door haar linkeroor draagt ze geen sieraden, geen ketting om haar hals, geen ring of armband, ook geen hippe tattoos of piercings. Ze is slank, niet mager en ook niet erg mollig. Het meisje is naakt en doordat ze op haar ellebogen steunt, zie je iets van haar borsten. Die zijn niet heel vol, ook niet superklein. Je ziet aan haar naakte lijf dat ze een bikini heeft gedragen: haar lichaam is zongebruind, maar haar borsten en billen zijn wit, de contouren van de bikini scherp afgetekend op haar gebronsde huid.
De handdoek waarop ze ligt is wit met donkergroen gestreept en aan de randen ligt er her en der wat zand op.
Waarom heb ik deze foto van dit blote meisje dat verdiept is in haar telefoon gedownload? Het is niet dat ik bij het zien van de foto seksueel opgewonden raak. Als ik dat wel zou willen – seksueel opgewonden geraken – dan weet ik dat er op het internet veel prikkelender beeldmateriaal te vinden is. Althans, dat heb ik wel eens ergens gelezen. Het is een leuk en mooi meisje om te zien, maar ze is niet een uitzonderlijke of klassieke schoonheid. Wat raakt me dan, wat maakt dat ik hem dan toch heb opgeslagen?
De jonge vrouw ligt er in al haar naaktheid heel ontspannen en onbevangen bij. Ze lijkt zich niet bewust dat er iemand is die een foto van haar maakt. Er is niets geposeerds, dit is echt, puur. Ik zie geen enkele spanning in haar lichaam, er is niets krampachtigs, ze is volledig zichzelf. Ze lijkt zich niet te schamen voor haar naaktheid, alsof het iets vanzelfsprekends is, ze straalt rust en tevredenheid, misschien wel geluk uit. Kennelijk voelt ze zich in het moment – ondanks haar kwetsbaarheid – veilig. Dat vind ik bijzonder voor een jong iemand zoals zij. Ga maar na: wie ligt er nu nog topless of naakt op het strand als jan en alleman je op de foto en de sociale media kan zetten en als ouwe mannen je foto kunnen opslaan? Ik zie vandaag de dag om mij heen weinig jongeren die zo ontspannen en zelfbewust zuiver zichzelf zijn. Ik zie wel veel jongeren die krampachtig bezig zijn met proberen iets of iemand te zijn, met indruk maken op de ander, met materieel en uiterlijk vertoon en schone schijn. Het lijkt mij dan ook moeilijk om in de huidige tijden jong volwassen te zijn; de wereld zit vol verleiding en sociale druk en hoge verwachtingen en alles is nep en er is dreiging en onzekerheid, de maatschappij is jachtig en vluchtig en alles lijkt zo leeg en betekenisloos. Deze jonge vrouw – naakt, nota bene – straalt uit dat dit is hoe ze is en hoe ze wil zijn, in het hier en nu. Dat ontroert me.
En ja ik weet het: het kan zijn dat deze jonge vrouw inmiddels al lang over het internet zwerft, want die hele foto is vast ook weer AI-fake, het kan zijn dat ze bekend is als actrice in natuurfilms voor volwassenen of als een aandachtshoer eersteklas. (Never stick your dick in crazy!) Ik realiseer me heel goed dat de foto een momentopname is en eigenlijk niets zegt (ik vul het ook maar in) en ik ben me volledig bewust dat ik dit meisje helemaal niet ken, ik weet niet hoe ze is, voor hetzelfde geld is het een tokkeltrut, zeiksecreet of roofhoen van de ergste soort. Maar in dit vastgelegde moment is ze – in alle onbevangenheid – van een onvolmaakt en ontwapenend soort schoonheid die me emotioneert.
Maar er is nog iets.
Zoals ze daar ligt, lijkt ze erg op iemand die ik goed heb gekend, nu eenenveertig, tweeënveertig jaar geleden. Zij had bijna hetzelfde gezicht en postuur en haar haren net zo zitten als de jonge vrouw hier op de foto. Ze was alleen niet blond, maar donker met een krul erin en zij had prachtig bruine ogen. We waren allebei twintig jaar jong en zij was het eerste meisje naar wie ik toe durfde te gaan om haar te zeggen dat ik zo verliefd op haar was. Ze schrok en vroeg hoe dat zo plotseling kwam. Ik zei dat het niet zo plotseling was, het was al een poos zo. ‘Maar waarom heb je me dat niet eerder verteld? Want ik ben ook al een tijdje verliefd op jou.’ We spraken af dat we vanaf dat moment verkering hadden en omdat we allebei heel verlegen en onzeker waren, vertelden we nog aan niemand dat het zo was. Het was de zomer van 1985 en we hadden het fijn samen.
Ik heb geen foto’s van haar, maar het heel frappante is: ik heb wel al dik eenenveertig jaar op mijn netvlies een beeld van haar waarin ze er net zo bij ligt als het meisje hier op de foto. Het was alleen niet op het strand, maar in haar eigen kleine flatje. Ze lag op haar buik op bed, steunend op haar ellebogen en ik lag naast haar en keek naar haar. In haar handen had ze natuurlijk geen smartphone – die bestonden nog helemaal niet. Nee, het was haar agenda en ze keek of ze studieopdrachten had die ze die dag moest maken of dat ze nog even tegen mij aan kon blijven liggen.
Kort daarna, half november 1985, toen ze ’s avonds op haar bromfiets onderweg was van haar werk naar huis, werd ze door een veel te hard rijdende auto geschept. Op het moment dat de ambulancebroeders haar het ziekenhuis binnen brachten, overleed ze. Twee jaar lang wist ik niet hoe ik het had, bestond ik niet, leefde ik in een waas vol witte ruis, alles was alleen maar donker, er was slechts verdriet en wanhoop en angst en pijn en verlangen en spijt. Na die twee jaar merkte ik dat er ruimte kwam in mijn hoofd (vanzelf, slijt het?) en weer een boel maanden later was er een ander iemand met wie het bijzonder klikte en zij bracht licht in mijn duisternis en inmiddels zijn we ruim achtendertig jaar bij elkaar.
En dan, al scrollend op de sociale media, zie ik die foto en ik schrik, vooral van mijzelf, en die foto raakt me en houdt me bezig en een dag later moet ik terugscrollen en ik sla de foto op in mijn telefoon en ik voel me ongemakkelijk en gelooft u mij: ik ga tegenwoordig niet meer gericht op zoek naar die foto in mijn telefoon, maar als hij toevallig voorbij komt, dan kijk ik even, dan kijk ik naar het mooie meisje dat daar zo ontwapenend bloot op haar handdoek op het strand ligt en dat zo lijkt op haar, op het meisje op wie ik zo verliefd was en met wie ik korte tijd samen mocht zijn en ik heb mooie herinneringen en afschuwelijke en er is weemoed en melancholie en ik ben verdrietig en vreugdevol en dankbaar en gelukkig en totaal van slag.
Dus zegt u het maar. Ben ik, de man van bijna tweeënzestig, die een foto van een naakte jonge vrouw, een meisje misschien nog, in zijn telefoon heeft opgeslagen, ben ik een pervers persoon, een viezerik? (Dat had ik nou nooit achter jou gezocht.)
–
Apeldoorn, augustus 2026
–
Gepland om te vertellen tijdens een voorstelling van Helemaal stuk, waarschijnlijk op 14 maart 2027.